open elke dinsdag-woensdag-donderdag van 12-17u (tijdens schoolperiodes)
De naam is een speelse verwijzing naar de Brabantse Olijfberg, én naar Olijfje de kat, die symbool staat voor gastvrijheid, thuis mogen komen, gezien worden. Olijfje werd verwelkomd, net zoals iedereen hier welkom is: student, buurtbewoner, nieuwkomer of bekende. De kat in het logo herinnert aan dat verhaal en nodigt uit tot rust, nieuwsgierigheid en verbondenheid.
Bar O’Live is de huiskamer van de Brabantse Olijfberg – een warme koffieruimte bij de kerk, open voor studenten, buurtbewoners en jongeren.
Je bent welkom om te studeren, tot rust te komen, een goed gesprek te voeren of gewoon even een kop koffie te drinken.
In een wereld vol haast biedt Bar O’Live ruimte voor ontmoeting, stilte én verbinding.
Tussen stad en stilte. Ontmoetingen rond de genius loci van de Brabantse Olijfberg
Hier kunt u er doorbladeren. Bij de kerk en in het MAS te koop voor € 10,00
Stadskronieken zijn erfgoedverhalen over Antwerpen en de Antwerpse districten, verzameld en geschreven door een groep bewoners of een vereniging. In een Stadskroniek tekenen zij zelf een stukje stadsgeschiedenis op. ErfgoedLab Antwerpen begeleidt hen daarbij.
10u30 – medewerking aan de kerkdienst 15u00 – concert
Programmaoverzicht van het concert n.a.v. de Masterclass ‘Andreas Hammerschmidt’ (leiding: Willem Ceuleers): 17-18 juli in de Brabantse Olijfberg. CONCERT: 19 juli, 15u – vrije bijdrage
Singet dem Herrn ein neues Lied
Andreas Hammerschmidt (1611-1675)
‘Vierter Theill Musicalischer Andachten’ (1646)
Erbarm dich mein, o Herre Gott tekst: Erhart Hegenwalt (1524) / melodie: Johann Walter?
a. Koraalvoorspel
Heinrich Scheidemann (1595-1663)
Clausthaler Orgeltabulaturen
b. Vers 1 (4-stemmig motet)
Andreas Hammerschmidt (1611-1675)
‘Musicalischer Andachten, Anderer Theil’ (1641)
c. Vers 2 en 3 (orgelzetting voor samenzang)
Samuel Scheidt (1587-1654)
‘Görlitzer Tabulaturbuch’ (1650)
d. Vers 4 (4-stemmige koraalzetting)
Johann Walter (1496-1570)
e. Vers 5 (samenzang)
Pavana à 5
Johann Staden (1581-1634)
‘Venus-Kraentzlein’ (1610)
Confitemini Domino (intavolatie voor orgel)
Orlandus Lassus (1532-1594), geïntavoleerd door Heinrich Scheidemann (1595-1663)
5-stemmig motet in 2 delen
Paduan à 6
Andreas Hammerschmidt (1611-1675)
‘Neuer Paduanen, et al, Ander Theil’ (1639)
Siehe, wie fein und lieblich ists
Andreas Hammerschmidt (1611-1675): 12-stemmig motet over psalm 133
‘Vierter Theill Musicalischer Andachten’ (1646)
Cantate Domino
Jacobus Gallus (1550-1591), geïntavoleerd voor orgel door Willem Ceuleers (2016)
9-stemmig motet
Womit soll ich dich wohl loben / Nun danket alle Gott
Willem Ceuleers (opus 1141, 2026)
concerti, ritornelli, verzen en samenzang op koraalmelodieën
Uitvoerders:
soli
mezzosopraan: Renate Weytjens alt: Kirsten Van der Schueren, Agnes de Graaff bas: Herman Mennes, Lieven Van den Eede
koor
sopraan: Hilde De Bleser mezzosopraan: Heleen Rouwenhorst, Sabine Vanthillo, Katrien Meeussen, Renate Weytjens, Bieke Schiltz alt: Kirsten Van der Schueren, Agnes de Graaff, Els Caremans, Anne Ardui, Brenda Blokland tenor: Koen Kinsbergen bariton: Erik Deen bas: Dirk Daems, Herman Mennes, Erik Claessens, Lieven Van den Eede
instrumenten
blokfluit: Kirsten Van der Schueren, Katrien Croonenberghs, Rina de Bruin, Lydie Pointud, Kurt Du Tré, Willem Ceuleers traverso: Hilde De Bleser basdulciaan: Walter De Clercq trombone: Koen Becu gamba: Els Caremans, Alma Ooms koororgel: Willem Ceuleers (instrument vriendelijk ter beschikking gesteld door Jef Van Boven)
Het orgel in de Brabantse Olijfberg (Protestantse kerk) werd in 1904-5 gebouwd door de firma E.F. Walcker (Ludwigsburg, D), opusnummer 1190. Het stamt uit de topperiode van dit orgelbouwergeslacht en was het eerste tastbare resultaat van de total make-over (neo-gothische stijl) van het kerkgebouw tussen 1904-1909, aangestuurd en gefinancierd door de ‘Duitse kolonie’ van Antwerpen. Het is een typisch Duits “symfonisch orgel”, met een rijk klankspectrum. Het werd op 16 april 1905 (palmzondag), ingespeeld door Willem De Latin.
In het interbellum werd het orgel beheerd en bespeeld door Jos Watelet, mede-oprichter van de Bachvereeniging, en pionier van de oude Vlaamse en Nederlandse muziek. Het funcioneerde zowel als concertinstrument en als begeleidingsinstrument. In de jaren 1970 begon het orgel steeds grotere gebreken te vertonen, wat in 1984 leidde tot de vervanging van de originele pneumatische tractuur door een elektrische (Kaat en Tijhuis). In 1997 is de windmachine vervangen. In 2012 drong zich een grondige restauratie op. Na overleg met Michel Lemmens (‘Erfgoed Vlaanderen’) werd Cees van der Poel orgeladviseur. Sindsdien zijn alle lederen balgjes vervangen (ca. 1.500 stuks, firma Adema, 2014) en werd de oorspronkelijke dispositie (en intonatie) weer hersteld, m.n. van de Mixtuur (firma Verschueren, 2025). De klank van het orgel heeft nu weer het voorname en verfijnde karakter van een Walcker-orgel uit het begin van de twintigste eeuw.
De speeltafel (die in 1984 en geëlectrificeerd en naar de balustrade verplaatst) blijkt echter totaal versleten. Ook zijn er weerkerende problemen met de windvoorziening (pneumatische kegellades). Nu de restauratie van het kerkgebouw is voltooid, heeft het kerkbestuur besloten om ook dat deel van het orgel grondig aan te pakken, zodat dit bijzonder instrument ook in de toekomst bespeelbaar hoorbaar zal blijven.
Meer info op de orgelpagina giften welkom op: BE19 0000 1498 7712 t.n.v. Protestantse kerk, Antwerpen, o.v.v. orgelfonds.
Muziekdiensten 2026 in de Brabantse Olijfberg om 10u15 (10u30 begint de viering)
8 november: Felix Mendelssohn-Bartholdy (1809-1847)
gastoptreden van strijkorkest ‘Entente Cordiale’ te Mortsel / sopraansolo: Nel Vanhee organist: Yasin Wachters (koorwerken), Willem Ceuleers (gemeentezang, sonate)
Psalm 42, opus 42 (1837)
Verleih uns Frieden gnädiglich, WoO 5 (1831)
Orgelsonate over ‘Aus tiefer Not schrei ich zu dir’, opus 65 nr. 3 (1845)
13 december: Dietrich Buxtehude (1637-1707)
cantate ‘Wachet auf ruft uns die Stimme’, BuxWV 100 2 sopranen, bas, 2 blokfluiten, basdulciaan, viool, altviool, gamba, bc cantate ‘Eins bitte ich vom Herren’, BuxWV 24 2 sopranen, alt, koor, 2 blokfluiten, basdulciaan, 2 violen, gamba, bc
Vlak voor Kerst 2025 kreeg de kerk een cadeau: een originele Statenbijbel, die ooit had toebehoord aan ds. Pieter de Haan (predikant te Antwerpen 1924-1957). Zijn gelijknamige kleinzoon was met vrouw en dochter naar Antwerpen afgereisd, om het exemplaar aan de huidige predikant te overhandigen. Waar past zo’n waardevol en uniek examplaar beter dan in een kerk, die de vorige eigenaar zovele jaren met hart en ziel heeft gediend, was de gedachte. Ds. Hernandez nam namens de kerk de bijbel in ontvangst en sprak zijn dank uit voor dit kostbare geschenk.
Het boek kunt u digitaal doorbladeren op de website van ‘bijbelsdigitaal’. De scan die u daar ziet is 100% identiek aan ons exemplaar. En als u op de afbeelding klikt kunt u zowel de scan zelf als de transcriptie zien (met de roemruchte kanttekeningen).
Fotos van ons exemplaar van het ‘nieuwe oude boek’.
Toelichting op de Acte van Authorisatie
De opdrachtgevers van de bijbelvertaling, de Staten-Generaal (burgerlijke overheid), wilden met deze akte de echtheid van het verkochte exemplaar garanderen. In deze tekst verklaarden ze dat alleen exemplaren voorzien van hun wapen en de handtekening van Barent Langenes authentieke ‘Staten’-vertalingen waren. Dit is de akte bij het Oude Testament; voorafgaand aan het Nieuwe Testament was een soortgelijke verklaring opgenomen. Van 1636tot 1645 is iedere Statenbijbel persoonlijk getekend door Barend Langenes, toenmalige hoofd van de rekenkamer. Hij tekende als gemandateerde vanwege de Staten-Generaal. Enkel bijbels met deze acte, stempel en handtekening mochten verkocht worden.
DE Staten Generael der Vereenichde Nederlanden, allen den genen die desen sullen sien ofte hooren lesen, Saluyt, Doen te weten: Alsoo het Octroy by ons den xj. December, in den jare 1632. geconsenteert aen de Weduwe ende Erfgenamen van Hillebrant Iacobsz van Wouw, onse ordinaris Druckers tottet privative drucken, uyt-geven, ende verkoopen van den Nieuwen getranslateerden Bybel ende Nieuwe Testamenten, die nae ordre des laetsten Synodi Nationalis, door onsen last is gedaen Oversetten, expresselick dicteert, dat de voorsz Bybels ende Testamenten (onder anderen tot meerder sekerheyt ende evitatie van alle suppositie) met een gewoonlick Teecken sullen worden geteeckent, ende alsoo gebruyckt mogen worden. Ende dat dien volgens noodich is, dat totte voorsz Teeckeninge by ons een vertrouwt persoon werde gestelt.
SOO IST, dat wy om ’t goet vertrouwen ’t welck wy hebben ende stellen in den persoon van Barent Langenes, Camer-bewaerder van des Generaliteyts Reecken-kamer, den selven geauthoriseert hebben, ende authoriseren hem mits desen tot het voorsz teeckenen van den op-ghemelten Nieuwen getranslateerden Bybel, ende Nieuwe Testamente, om redenen voor-verhaelt, met sijn Signature ende Ons Wapen. Lastende ende bevelende allen ende een yegelick die dit eenichsins sal moghen aengaen, den voorsz Barent Langenes voor onsen geauthoriseerden in desen t’ erkennen: ende dien volgens sijn Signature met ons Wapen, in voegen als voren, op de meer-genoemde Nieuwe Bybels ende Testamenten gestelt zijnde, volkomen geloof te geven: Want wy sulcx tot evitatie van alle suppositie, ten regarde vanden selven Bybel ende Testamenten, bevonden hebben alsoo te behooren.
Gegeven inden Hage, op den 10 Iunij 1637.
Was geparaphreert, A. Ploos van Amstel, vt.
Onder stont, Ter Ordonnantie van de selve. Geteyckent Cornelis Musch.
Barent Langenes 1637
Cornelis Musch was griffier van de Staten-Generaal. Adriaen Ploos van Amstel was een afgevaardigde uit Utrecht. Barend Langenes was hoofd van de rekenkamer van de Staten-Generaal.
Willem Ceuleers speelt werken van Sigfrid Karg-Elert
Dinsdag 23 september, 20u00
Inkom vrij / vrije bijdrage
Sigfrid Karg-Elert (1877–1933)
studeerde aan het Landeskonservatorium van Leipzig, waar hij in 1919 zelf docent werd. In zijn vroege werk klinkt de invloed door van Debussy, Skrjabin en Schönberg, maar gaandeweg ontwikkelde hij een eigen stijl waarin gewaagde chromatiek en rijke harmonieën samengaan met een fascinatie voor de polyfonie van renaissance en barok. In de Symphonische Choräle zoekt Karg-Elert steeds naar een klanktaal die de inhoud van de gezangen tot uitdrukking brengt. Hierbij volgt hij van heel nabij de tekst (aangegeven in de partituur – zie programmaboekje). Zo ziet dat er dan uit (een zin uit Jesu meine Freude) :
De koraalmelodie wordt ingebed in steeds nieuwe harmonische kleuren, waardoor de betekenis van de tekst muzikaal wordt uitgedrukt en verdiept. De Symphonischen Kanzonen tonen zijn meesterschap in het weven van expressieve melodielijnen in een breed symfonisch klankveld.
Volledig Programma
Zweite Sinfonische Kanzone, opus 85 nr. 2 (1911) Herrn Paul Gerhardt zu eigen
– Fantasie: Energisch, herb und gemessen – Kanzone: Ruhig, schlicht – Passacaglia und Fuge: Ruhig, doch ohne zu schleppen, mit merklicher Steigerung
Symphonischer Choral ‘Ach bleib mit deiner Gnade’, opus 87 nr. 1 (1911) Meinem Freunde Max Brüning zu eigen
Ruhig, schlicht, nicht schleppend Ach bleib mit deiner Gnade bei uns, Herr Jesu Christ, dass uns hinfort nicht schade des bösen Feindes List. Più mosso, non troppo andante Ach bleib mit deinem Worte bei uns, Erlöser wert, dass uns beid’ hier und dorte sei Güt’ und Heil beschert. Poco a poco più mosso Ach bleib mit deinem Glanze bei uns, du wertes Licht, dein’ Wahrheit uns um schanze, damit wir irren nicht. Quasi Adagissimo Ach bleib mit deinem Segen bei uns, du reicher Herr, dein Gnad und alls Vermögen in uns reichlich vermehr. Vivace molto con brio Ach bleib mit deinem Schutze bei uns, du starker Held, dass uns der Feind nicht trutze, slentando e lugubre noch fäll, die böse Welt. Tempo di corale Ach bleib mit deiner Treue bei uns, mein Herr und Gott, Beständigkeit verleihe, hilf uns aus aller Not.
Erste Sinfonische Kanzone, opus 85 nr. 1 (1911) Herrn Walter Armbrust zu eigen
– Kanzone und Tokkata Tranquillo con moto Allegro brillante e leggiero Im Zeitmass der Kanzone
Symphonischer Choral ‘Jesu, meine Freude’, opus 87 nr. 2 (1911) an Professor Karl Straube
– Introduzione (Inferno) Andantino agitato Non troppo lento Ach wie lang, ach lange ist dem Herzen bange und verlangt nach dir, Jesu, meine Freude ! Allegrissimo furioso Mag die Höll’ auch wüten… Ich kan Trotz ihr bieten, mir steht Jesus bei.
– Canzone: Tranquillo con molto espressione Weg mit allen Schätzen, du bist mein Ergötzen, Jesu, meine Lust
Weg ihr eitlen Ehren, will von euch nicht hören, bleibt mir unbewusst.
Elend, Not, Kreuz, Schmach und Tod soll mich, ob ich viel muss leiden, nicht von Jesu scheiden.
– Fuga con Corale: Allegro con spirito, non troppo lento Gute Nacht, du Stolz und Pracht, dir sei ganz, o Lasterleben, gute Nacht gegeben. Grandioso Weicht, ihr Trauergeister, denn mein Freudenmeister, Jesus, tritt herein. Denen, die Gott lieben, muss auch ihr Betrüben lauter Wonne sein. Duld’ ich schon hier Spott und Hohn, dennoch bleibst du auch im Leide, Jesu, meine Freude.
Het orgel
van Karg-Elert komt goed tot z’n recht op ons orgel, E.F. Walcker, 1905. Diens orgels staan in de Duitse romantisch-symfonische traditie, en bieden niet alleen een breed palet aan orkestrale kleuren en vloeiende dynamiek, maar maken ook subtiele klanknuances en vloeiende crescendo’s mogelijk die zijn impressionistische en laatromantische stijl vereisen. In de zopas voltooide deelrestauratie (fa. Verschueren) heeft de mixtuur, die in de jaren 1970 ‘scherper’ was gemaakt (naar de smaak van toen), z’n oorspronkelijke opbouw teruggekregen en versmelt weer heel mooi met de andere registers, geheel volgens de klank-esthetiek van Walcker. Ook de Quint is terug een subtiele vulstem geworden. Dit herstel bleek mogelijk, omdat alle pijpjes gemerkt waren.
Een kerkgebouw komt pas echt tot leven (en tot z’n recht) als het gebruikt wordt. En het best als dat gebeurt op een manier die bij het gebouw past.
In een ruime kerk, zoals de onze, met een mooie akoustiek (veel resonantie, niet teveel nagalm) is één van de meest geschikte levengevers : samen zingen, met het orgel.
Dat gaan we dus op deze Monumentendag (14 september 2025) doen. We putten hierbij uit de zangbundels die door de eeuwen heen gebruikt zijn (materieel en immaterieel erfgoed tegelijk) . Vier liederen zijn het geworden: een Geneefse psalm, een Luthers koraal, een Engelse hymn en een Duits/Nederlands geloofslied. We zullen ook de door de eeuwen heen gewijzigde zangwijze laten horen (dus beleven). Onderwijl komt ook Mendelssohn even langs.
We doen het twee keer: om 14u en om 15u. Duur 20 minuten.